TÜÇA Başkanı Öztürk, DOA Sistemi ile içecek ambalajı ithalatını yüzde 35-40 azaltmayı hedeflediklerini açıkladı. Sistem, 20 bin depozito iade makinesi ve 30 bin manuel noktaya ulaşmayı planlıyor.
Türkiye’de yıllık yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atık hale geldiğini ve önemli bir kısmının geri kazanılamaması nedeniyle doğal kaynakların gereksiz tüketildiğini belirten TÜÇA Başkanı Öztürk, Depozito İade Sistemi (DOA) ile bu döngüyü tersine çevirmeyi amaçladıklarını açıkladı. Sistem, üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci dijital olarak takip ederek yüksek kaliteli ikincil ham maddeleri yeniden üretime kazandıracak.
Ulusal entegrasyon sürecinin planlandığı gibi ilerlediğini vurgulayan Öztürk, sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 azalma öngördüklerini belirtti. Şu ana kadar 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisi sisteme dahil olurken, sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısı 3 bin 673’e ulaştı. İlk 10 günde yaklaşık 20 milyon ambalaj vatandaşlar tarafından sisteme iade edildi ve mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısı 2 milyonu geçti.
Vatandaşlar, DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ederek her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alabiliyor. Sistemin yaygınlaştırılması çalışmaları kapsamında başlangıçta 2 bin 500 depozito iade makinesiyle yola çıkıldı. Öztürk, sistemin olgunlaşmasıyla ülke genelinde 20 bin depozito iade makinesi kurulmasını hedeflediklerini söyledi. Ayrıca, 2026 yılı sonunda en az 10 bin, 2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30 bin manuel iade noktasına ulaşılması planlanıyor.
Marketler, bakkallar ve büfeler yıl sonuna kadar kademeli olarak sisteme entegre edilecek. Otel, restoran ve kafeler de Depozito Bilgi Yönetim Sistemi kayıtlarını tamamlayarak sisteme dahil olacak.
DOA Sistemi’nin finansmanı kamu bütçesinden değil, piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlanıyor. Devlet, bu sistemde finansör değil, düzenleyici ve denetleyici konumunda bulunuyor. Sistem, aynı zamanda 6 yerli depozito iade makinesi üreticisi ve 21 yetkilendirilmiş saha operatörü ile yeni bir teknoloji ve hizmet ekosistemi oluşturuyor. Bu yapının 35 operatöre ulaşması bekleniyor.
DOA Sistemi, çevresel faydalarının yanı sıra sanayinin rekabet gücünü de artıracak. Avrupa Birliği’nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında geri dönüştürülmüş ham madde kullanımı zorunlu hale gelecek. Sistemle elde edilecek yüksek kaliteli ve izlenebilir geri dönüştürülmüş ham maddeler, Türk sanayisinin bu düzenlemelere uyumunu kolaylaştıracak ve ihracatçılara rekabet avantajı sağlayacak.
Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması, 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması ve 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi hedefleniyor. Bu durum, döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine önemli katkılar sunacak. Geri kazanılan her 20 içecek ambalajının yaklaşık 1 dolar tutarında ithal ham madde ihtiyacını ortadan kaldıracağı hesaplanırken, sistemin cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlaması bekleniyor. Elde edilecek geri dönüştürülmüş PET, cam ve alüminyum, sanayinin dışa bağımlılığını azaltacak.
